Nas terras de Pondal

Sábado, 19 de abril de 2008

Mañá domingo inaugúrase en Carballo unha nova edición da “Semana do libro e a lectura”, que organizan a Consellaría de Cultura da Xunta de Galicia, a Concellaría de Cultura do Concello de Carballo e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG). 

Desta volta, as Semanas do libro e a lectura propoñen unha viaxe polo fascinante mundo dos mares, seguindo a estela da Feira do Libro de Pontevedra, que escolleu tamén esta temática para a edición do presente ano.

O programa completo pode consultarse na web do Concello de Carballo, e comprende innumerábeis actividades para todas as idades.

Mañá será a inauguración, ás 12.30 da mañá, e contará, para alén das intervencións das autoridades, con teatro musical para nenos e nenas a cargo da compañía “Stranniki”, e coa actuación do grupo de teatro do CEIP Fogar de Carballo que presenta “O Atlántico e Rosalía”.

A semana do libro e a lectura oferta exposicións permanentes de ilustradores/as de libros, de materiais elaborados por alumnado e exposicións de libros, sobre todo literatura infantil. Todos os días da semana, ademais, ás 18.30 horas haberá actividades abertas ao público, con contacontos, ilustradores/as e outras actividades nun ambiente rodeado de libros.

Ademais, todas as tardes se desenvolverán actividades específicas para o profesorado, haberá unha xornada (martes á tarde) para as familias (destinado á promoción das actividades de animación á lectura na casa) e moitos colexios acudirán a actividades propias deseñadas para eles.

En fin, unha aposta pola lectura, por difundir entre a nosa sociedade un hábito tan positivo como devaluado nos últimos tempos. Longa vida, pois, a estas xornadas, e que todas as persoas, maiores e nenos, se animen a participar.

Venres, 18 de abril de 2008

“Con amigos coma ti, quen quere inimigos?” Esta é unha frase moi socorrida, e algo así deben estar a pensar no BNG vendo as actitudes dos seus compañeiros/as no goberno galego. O PSOE galego semella que non tivese que explicar nunca o que fai nin o que di, e fai da contradición e a hipocresía un auténtico modo de vida.

A Federación Galega de Municipios e Provincias (Fegamp), liderada polo socialista Carlos Fernández, presentou a semana pasada un recurso contra o Decreto das Normas do Hábitat, redactado pola Consellaría de Vivenda, en mans do BNG. Ante as protestas, que eran de agardar, de parte do sector da construción, o presidente da Xunta, tamén do PSOE, retrucaba que non había motivo para tanto balbordo e, digamos, que as Normas do Hábitat eran un paso adiante. Logo, si ou non? Para adiante ou para atrás? Pois non está claro. Hoxe Touriño dixo apoiar o espírito do decreto, pero tamén entender o recurso presentado polo seu compañeiro de formación.

Pero quizais máis grave aínda sexa o acontecido con Loli Rodríguez Amoroso. Esta muller, que poida non ser coñecida para o común dos mortais, é “a xefa” das Xuventudes Socialistas de Galicia e presidenta do Consello da Xuventude. Sempre, e nos últimos tempos tamén, defendeu a morte á parte do goberno galego dirixida polo PSOE, mentras atacou con dureza políticas do BNG, xa sexa en materia de Vivenda ou as levadas a cabo dende a Dirección Xeral de Xuventude.

Pero mira por onde que fai unhas semanas debeu caer da cama, e pediu a retirada da proposta de Lei de Drogas que están a redactar dende a Consellaría de Sanidade (PSOE). É curioso o desta muller porque fai uns días facía unha defensa entusiasta do uso do galego. Sería bo que tamén lle transmitira ese entusiasmo a boa parte do seu partido, por exemplo ao sector coruñés máis fiel a Paco Vázquez, no canto de predicar mundo adiante.

O dito, que a coherencia é algo que está en crise, e no PSOE, con tanto xiro ao centro, perderon o norte. Desexémoslle que o atopen de volta e decidan poñer rumbo á esquerda canto antes.

Xoves, 17 de abril de 2008

Supoño que xa coñecerán a historia recente de Corcubión, no plano político, pero por se acaso facemos un resumo rápido. Rafa Mouzo foi alcalde dende 1979 até 2003 de forma ininterrompida, polo BNG dende a súa fundación. No 2003 perdeu a maioría absoluta, pero prevíase que mantería o bastón de mando en virtude do acordo nacional BNG-PSdeG. Porén, os concelleiros socialistas racharon o pacto e apoiaron ao candidato independente do AVIC, e cambiou o dono do bastón. Catro anos despois, os noutrora independentes participaron das eleccións na candidatura socialista, pero non conseguiron a maioría suficiente, e apenas gañaron as eleccións por unha ducia de votos, insuficientes para gobernar. Neste escenario, Rafa Mouzo e o BNG, cos mesmos edís que o PSdeG, voltaron ao poder co apoio da única concelleira do PP.

Até aquí era o sabido. Tamén era sabido que Rafa Mouzo anunciou a súa retirada por motivos de saúde, co cal todo facía prever que Óscar Ínsua, segundo do BNG, ocuparía a alcaldía, converténdose no alcalde máis novo do país. Pero mira por onde que a concelleira do PP di que o que había até entón non vale, e que faltando Rafa a alcaldía tiña que ser para ela (a única concelleira do PP).

Onte tivo lugar, pois, o pleno onde se tiña que escoller novo alcalde ou alcaldesa. E como se prevía, foi un diálogo de xordos. Todos os partidos votaron ao seu candidato ou candidata, co cal o novo alcalde é Francisco Javier Lema, outrora candidato do AVIC e desta volta líder do PSdeG.

É curioso. Fai uns días Alberto Sueiro, portavoz do PP de Carballo, botoulle en cara a José Antonio Viña, do PSOE, estar de alcalde (aínda que fose accidentalmente) sendo o líder da forza menos votada de Carballo. Sería bo que lle transmitise a mesma mensaxe á súa compañeira de partido en Corcubión, que sendo a única concelleira do PP, tamén quería ser alcaldesa. Cousas da vida.

En todo caso, os monólogos cruzados de Corcubión depararán aínda máis capítulos, non teñan dúbida. O alcalde socialista non ten maioría suficiente para aprobar nada no pleno, e necesita dunha das outras dúas forzas políticas. A día de hoxe, hai cinco concelleiros/as con dedicación exclusiva en Corcubión, curiosamente todos/as eles/as na oposición.

En fin. Cabe, dunha vez por todas, facer unha chamada ao sentidiño común en Corcubión. Fai xa tempo que se fala dunha división en dous da vila, e os feitos non parecen ir no camiño de solucionar nada. Tempo ao tempo.

Mércores, 16 de abril de 2008

Mañá, xoves, a partir das 20.00 horas, proxéctase no Pazo da Cultura de Carballo o documental “As Encrobas: a ceo aberto”, producido por Bocixa, líder do grupo Zënzar, que repasa os feitos acaecidos a mediados da década dos 70 cando Fenosa pretendeu instalarse nesta parroquia da vila de Cerceda. Consideramos que o filme ten moito interese, e por iso vos convidamos a velo. En todo caso, para quen non queira ou non poida vir velo, deixámosvos este aperitivo.

A historia das Encrobas comeza a escribirse no ano 1974, cando o Consello de Ministro que dirixía Francisco Franco acordou a expropiación de 850 hectáreas de terreo na parroquia das Encrobas en beneficio de Unión Fenosa, que buscaba a explotación dos xacementos de lignito que alí existían, no lugar onde acabaría instalándose a central térmica de Meirama.

Pero a loita veciñal non se fixo agardar, en grande medida polos baixos prezos que ofrecía pagar a compañía aos propietarios/as dos terreos.  A loita tivo momentos épicos, como a manifestación de agosto de 1976 na Coruña, onde a case 400 labregos/as da zona se uniron solidariamente miles de veciños/as da Coruña xuntando máis de cinco mil persoas, rematando todo cunha carga policial.

A data clave, non obstante, foi a do 15 de febreiro de 1977, cando varios centos de gardas civís acudiron á zona para cumprir co trámite da expropiación. Pero para cando chegaron, estábanos agardando centos de homes e mulleres, na súa maioría de idade anciá, que se negaron a abandonar as súas terras, baixo o lema “A terra é nosa, e non de Fenosa”.

Os feitos das Encrobas provocaron innumerábeis mostras de apoio ao longo do país, e xunto ás loitas de Xove e Baldaio constitúen algúns dos máis importantes capítulos da historia galega daqueles tempos.

As tres loitas citadas e outras, mais fundamentalmente a que tivo lugar en Cerceda, deron sona por todo o país a Moncho Valcarce, coñecido dende entón e para sempre como “o cura das Encrobas”. Aínda que era sacerdote, nunca o foi destas terras cercedenses, mais o nome quedoulle a raíz da revolta.

Moncho Valcarce sumou á súa profesión de relixión un descoñecido (cando menos nese gremio) compromiso humano co seu tempo. Foi líder do sindicato nacionalista Comisións Labregas, que encabezou as loitas, e o seu liderado foi clave. A empresa acabou por aceptar negociar cos labregos/as, e o acordo final foi moito máis beneficioso.

Os sucesos das Encrobas mereceron, no seu trinta aniversario, unha detida reportaxe do xornal Vieiros, reportaxe á que recomendamos unha ollada.

Martes, 15 de abril de 2008

Se algo cambiou dende xuño de 2005, coa chegada ao goberno galego do bipartito, foron as políticas destinadas á mocidade. Rubén Cela, novo director xeral de xuventude, departamento agora inscrito dentro da área de Vicepresidencia (Anxo Quintana, BNG) ten mudado radicalmente as políticas destinadas á xente nova do país.

Boa mostra delo é o certame GzCrea, que vén de presentar a súa edición de 2008. GzCrea é unha aposta pola mocidade creadora en todas as súas facetas, dende as máis tradicionais como o relato, a poesía ou as artes plásticas, até as máis innovadoras, como o graffiti, a videocreación ou a banda deseñada. GzCrea é un certame que repite co ánimo de dar a coñecer á mocidade creadora (pódese participar até os 30 anos), e por iso os premios non só son en metálico, senón que é tanto máis importante a súa posterior difusión a través dos medios de promoción da propia dirección xeral, como o seu xornal Infoxove (que, por certo, calquera pode recibir de balde no seu domicilio con só solicitalo).

A Dirección Xeral de Xuventude ten aberto, ademais, dende fai tempo un portal de internet no que pode accederse a boa parte dos contidos que poden recabar o interese da mocidade: emprego, asociacionismo, vivenda…

Outra das iniciativas innovadoras e rompedoras coas anteriores políticas foi a posta en marcha dos centros de información afectivo-sexual, Quérote. Tanto nos centros xa abertos (Santiago de Compostela e Lugo, con outros cinco en previsión) como na súa páxina web, pódense expor e solucionar todas as consultas que teñan a ver coa sexualidade. A información é, como non, o camiño.

Luns, 14 de abril de 2008

Pois si, os luns, por veces, son días de resaca, mais especialmente de resaca electoral, ao estar estendido o costume de organizar as citas coas urnas en domingo. É por iso que, alén Miño, son varios os estados do mundo que andan a voltas cos recontos electorais.

En Italia, rachando un pouco o dito, aínda están hoxe de reconto, posto que decidiron alongar a xornada electoral, que comezou onte e que remata hoxe. Son estas unhas eleccións anticipadas causadas pola demisión anticipada de Romano Prodi, e coinciden con eleccións locais e territoriais en boa parte do país. No que toca á presidencia, as enquisas a pé de urna (á hora de redactarmos este artigo aínda non hai datos oficiais) dan unha vitoria pola mínima a quen xa fora presidente, Silvio Berlusconi, fronte a Veltroni, o candidato con máis opcións da esquerda.

Ben lonxe de aquí, no Nepal, tamén están de eleccións, unhas eleccións por demais agardadas, posto que rachan con máis de dous séculos de goberno monárquico, e onde se albisca un período constituínte dunha república federal. Polo de pronto (os datos chegan con lentitude), todo apunta a unha vitoria do Partido Comunista do Nepal (os anteriormente rebeldes maoístas), pero isto podería non ser definitivo dada a complexidade do sistema electoral, que mistura votación directa e indirecta para a elección dunha asemblea con máis de 600 membros.

No continente africano, Quenia vivía dende fai unhas semanas nunha situación de incertidume derivada das eleccións, ao non recoñecer o goberno a vitoria da oposición. Finalmente, houbo acordo de goberno entre as dúas forzas máis votadas, de tal xeito que Mwai Kibaki se manterá como presidente pero coloca como primeiro ministro a Raila Odinga, o líder opositor, buscando así unha estabilidade que certamente estaba en perigo. Agardemos que sexa para ben.

No entando, Zapatero, nomeado presidente en segunda volta, vén de designar ao seu novo goberno. Ao seu estilo, manda titulares sen contido, ao colocar por primeira vez máis mulleres que homes ao fronte dos novos ministerios, ademais de designar á ministra de menor idade da historia (tan só 31 anos). Fóra diso, e tendo en conta que o núcleo duro do goberno repite (De la Vega, Solbes, Rubalcaba ou incluso a polémica ministra de Fomento, Magdalena Álvarez), o máis destacado é a aposta do presidente por un goberno débil, que non conta con apoios de ningunha forza política alén do propio PSOE. Un goberno que, como analiza Xosé Mexuto, será un goberno prístino, non contaminado, mais un goberno en minoría, á fin e ao cabo.

Domingo, 13 de abril de 2008

O 10 de abril de 1998 asinábanse os Acordos de Venres Santo. O acordo, asinado por católicos e protestantes, puña fin a unha longa enemistade que tiña provocado máis de 3000 mortes nunha loita fraticida, e abría o camiño cara a paz en Irlanda do Norte.

O paso case definitivo chegaría aínda anos despois, a finais de 2005, cando o Exército Republicano Irlandés (IRA) entregaba as armas e renunciaba ao uso da violencia. Dende entón, Irlanda do Norte coñece un período de estabilidade inédito dende a partición da illa no 1921.

Sábado, 12 de abril de 2008

Falar non ten cancelas, e iso ten as súas consecuencias, aquí e polo mundo adiante. Este feito orixina que, quen ollamos día a día a prensa e a rede, nos teñamos que atopar con barbaridades e tonterías de parte de xente á que se lle presupuña un bo nivel intelectual e cultural.

O fiscal xefe de Lugo, seguindo o que parece querer converterse nunha moda pero que non é máis do que unha ofensiva clara e intencionada, vén de poñer o berro no ceo porque Xunta e Consello Xeral do Poder Xudicial editasen unha guía para informar ás vítimas dos malos tratos en galego. Di que, deste xeito, hai mulleres que perden parte do seu dereito á información. En fin, para que se vexa todo o que nos queda aínda por loitar pola normalización da nosa lingua.

Alén Miño, Berlusconi preséntase mañá, unha vez máis, como candidato á presidencia de Italia nunhas eleccións que foron anticipadas. Esta semana o nada discreto presidente do Milán, un dos principais equipos de fútbol italianos e dono de varios medios de comunicación, destapábase cunhas declaracións que demostran o seu calado intelectual: “a esquerda non ten gusto nin para as mulleres”. Sinalaba que, cando falaba no Parlamento, ollaba as bancadas e se daba conta que as mulleres dos partidos de dereitas eran máis guapas. Se, como din as enquisas, acaba saíndo presidente, cando menos non faltarán titulares nos próximos meses.

Xoves, 10 de abril de 2008

Coa excusa do centenario do pasamento de Manuel Curros Enríquez, e concretamente da conferencia que ao respecto pronunciará mañá no Casiño de Carballo, ás 20.30 horas, Francisco Rodríguez, aproveitamos esta semana para repasar a súa figura. Hoxe deixamos aquí unha breve escolma con algúns dos seus versos.

Primeiramente, un dos seus poemas máis coñecidos e valorados, O Maio: 

Aquí ven o maio
de frores cuberto…
puxéronse á porta
cantándome os nenos;
i os puchos furados
pra min estendendo,
pedíronme crocas
dos meus castiñeiros.
 
Pasai, rapaciños,
calados e quedos,
que o que é polo de hoxe
que darvos non teño.
Eu sónvo-lo probe
do pobo gallego:
¡Pra min non hai maio,
pra min sempre é inverno!…

 
Cando eu me atopare
de donos liberto
i o pan non me quiten
trabucos e préstemos,
e como os do abade
frorezan meus eidos,
chegado habrá estonces
o maio que eu quero.

 
¿Queredes castañas
dos meus castiñeiros?…
Cantádeme un maio
sin bruxas nin demos;
un maio sin segas,
usuras nin preitos,
sin quintas, nin portas,
nin foros, nin cregos.

Outros dos seus poemas máis recoñecidos son os que dedicou a Rosalía de Castro, tanto o que figurou na postal que conmemora a súa visita á tumba da poetisa, como estoutro, para nós o máis fermoso: 

A musa dos pobos
que vin pasar eu,
comesta dos lobos, 
comesta se veu…
Os ósos son dela 
que vades gardar.
¡Ai, dos que levan na frente unha estrela! 
¡Ai, dos que levan no bico un cantar!

E, para rematarmos a escolma, sendo Curros como foi un home que se destacou polo seu anticlericalismo (deixou, entre outras, unha frase lapidaria:”E Dios dixo: se eu fixen tal mundo, que o demo me leve”), non podiamos deixar de amosar parte da súa poesía neste senso, en concreto un fragmento do seu libro O divino sainete no que caricaturiza á xerarquía eclesiástica devorando aos defensores da patria:

Entrei no vagón, e diante
de min presentouse a escena
máis atroz e repugnante.
Montón de frades noxentes,
obscenos, crasos, cebados,
de longas uñas e dentes,
con rudo renxer de moas
botan a parva, engulindo
cal torpes serpentes boas. (…)
-¿Quere acompañar? Sen gana
cómeselle esto. -¿E que é eso?
-Un pouco de carne humana.
Mesmo de xunto á rileira,
nunca saio sen un toro
de Murguía na fiambreira.
-Mercé, non levo apetito.
-Matámolo a paus nantronte,
¡élle un bocado exquisito! (…)
I así, pra min estendendo
anacos do seu almorzo
todos fóronme ofrecendo
con crianza e fidalguía
talladas de Oxea, Vicetto,
Lamas, Pondal, Rosalía…
Mirando aqueles horrores,
vendo que trato merecen
os artistas e escritores,
suspirei con triste xesto,
“¡Pardiola! ¡Non paga a pena
de amar a patria pra esto!
Atento Añón ó meu dito,
-Ten conta -observou-, ten conta
con non alzares o grito;
que se esta xente soubera
quen es ti, que a censuras…
¡non che arrendo a que che espera!
¿Coidabas outra caricia
obter da que obtemos todos,
dos críticos de Galicia?
Pois, meu amante, vai vendo…
-e Añón amosoume un frade
que ía os meus ósos roendo.

En fin, Curros dá moito de si. Se queredes profundizar e ler máis, deixámosvos este enlace para verdes unha escolma maior dos seus versos. Boa lectura.

Mércores, 09 de abril de 2008

Onte abordabamos a figura de Manuel Curros Enríquez dende unha perspectiva literaria, referíndonos á súa obra. Hoxe repararemos na súa faceta máis humana, máis comprometida. E é que dos tres grandes do rexurdimento, Curros foi quizais o máis activo socialmente.

Curros foi, nos primeiros tempos, un home alleo ideoloxicamente á Galiza, comprometido co ideal republicano, liberal, un home que cría no progreso e nos avanzos técnicos, na liberdade e na separación total entre Igrexa e Estado. Era Curros republicano, anticlerical e anticaciquil.

Foi na etapa da Primeira República española cando se conformou ideoloxicamente Curros, e polos seus principios será polos que traballe e loite nos seus comezos. Mais o paso do tempo, o feito de irse topando día a día coa realidade dun estado español centralista, fixo que Curros fose co tempo tomando consciencia do país, e acabaría tomando parte do movemento prenacionalista, do mesmo movemento que liderarían Manuel Murguía e Alfredo Brañas.

O seu activismo ideolóxico e social tróuxolle os seus problemas, pois coa caída da República e a chegada da Restauración acabaría perdendo o seu posto de traballo e tería logo outros problemas nos sucesivos xornais nos que foi colaborando. Ao final, Curros optaría por coller o camiño da emigración cara Cuba, onde viviría o proceso de independencia desta illa con respecto a España.

Curros morrería no 1908. Sen abandonar nunca o seu ideal republicano, acabou comprometido coa súa terra natal (na que pouco tempo viviu, xa que estivo moito tempo en Cuba, os últimos catorce anos da súa vida, e outros moitos anos en diversas partes do estado español), coa súa lingua, e incluso co antiimperialismo, que se materializaría especialmente no poema que dedicou a Rosalía de Castro na visita que fixo á súa tumba.

Curros foi enterrado na Coruña, e o seu cadáver foi recibido por unha multitude de persoas. Curiosamente, foi enterrado co ritual católico, o que provocou o malestar de moitos contemporáneos que non o entenderon coñecendo o pensamento de Curros.