Nas terras de Pondal

Luns, 14 de abril de 2008

Pois si, os luns, por veces, son días de resaca, mais especialmente de resaca electoral, ao estar estendido o costume de organizar as citas coas urnas en domingo. É por iso que, alén Miño, son varios os estados do mundo que andan a voltas cos recontos electorais.

En Italia, rachando un pouco o dito, aínda están hoxe de reconto, posto que decidiron alongar a xornada electoral, que comezou onte e que remata hoxe. Son estas unhas eleccións anticipadas causadas pola demisión anticipada de Romano Prodi, e coinciden con eleccións locais e territoriais en boa parte do país. No que toca á presidencia, as enquisas a pé de urna (á hora de redactarmos este artigo aínda non hai datos oficiais) dan unha vitoria pola mínima a quen xa fora presidente, Silvio Berlusconi, fronte a Veltroni, o candidato con máis opcións da esquerda.

Ben lonxe de aquí, no Nepal, tamén están de eleccións, unhas eleccións por demais agardadas, posto que rachan con máis de dous séculos de goberno monárquico, e onde se albisca un período constituínte dunha república federal. Polo de pronto (os datos chegan con lentitude), todo apunta a unha vitoria do Partido Comunista do Nepal (os anteriormente rebeldes maoístas), pero isto podería non ser definitivo dada a complexidade do sistema electoral, que mistura votación directa e indirecta para a elección dunha asemblea con máis de 600 membros.

No continente africano, Quenia vivía dende fai unhas semanas nunha situación de incertidume derivada das eleccións, ao non recoñecer o goberno a vitoria da oposición. Finalmente, houbo acordo de goberno entre as dúas forzas máis votadas, de tal xeito que Mwai Kibaki se manterá como presidente pero coloca como primeiro ministro a Raila Odinga, o líder opositor, buscando así unha estabilidade que certamente estaba en perigo. Agardemos que sexa para ben.

No entando, Zapatero, nomeado presidente en segunda volta, vén de designar ao seu novo goberno. Ao seu estilo, manda titulares sen contido, ao colocar por primeira vez máis mulleres que homes ao fronte dos novos ministerios, ademais de designar á ministra de menor idade da historia (tan só 31 anos). Fóra diso, e tendo en conta que o núcleo duro do goberno repite (De la Vega, Solbes, Rubalcaba ou incluso a polémica ministra de Fomento, Magdalena Álvarez), o máis destacado é a aposta do presidente por un goberno débil, que non conta con apoios de ningunha forza política alén do propio PSOE. Un goberno que, como analiza Xosé Mexuto, será un goberno prístino, non contaminado, mais un goberno en minoría, á fin e ao cabo.

Domingo, 13 de abril de 2008

O 10 de abril de 1998 asinábanse os Acordos de Venres Santo. O acordo, asinado por católicos e protestantes, puña fin a unha longa enemistade que tiña provocado máis de 3000 mortes nunha loita fraticida, e abría o camiño cara a paz en Irlanda do Norte.

O paso case definitivo chegaría aínda anos despois, a finais de 2005, cando o Exército Republicano Irlandés (IRA) entregaba as armas e renunciaba ao uso da violencia. Dende entón, Irlanda do Norte coñece un período de estabilidade inédito dende a partición da illa no 1921.

Sábado, 12 de abril de 2008

Falar non ten cancelas, e iso ten as súas consecuencias, aquí e polo mundo adiante. Este feito orixina que, quen ollamos día a día a prensa e a rede, nos teñamos que atopar con barbaridades e tonterías de parte de xente á que se lle presupuña un bo nivel intelectual e cultural.

O fiscal xefe de Lugo, seguindo o que parece querer converterse nunha moda pero que non é máis do que unha ofensiva clara e intencionada, vén de poñer o berro no ceo porque Xunta e Consello Xeral do Poder Xudicial editasen unha guía para informar ás vítimas dos malos tratos en galego. Di que, deste xeito, hai mulleres que perden parte do seu dereito á información. En fin, para que se vexa todo o que nos queda aínda por loitar pola normalización da nosa lingua.

Alén Miño, Berlusconi preséntase mañá, unha vez máis, como candidato á presidencia de Italia nunhas eleccións que foron anticipadas. Esta semana o nada discreto presidente do Milán, un dos principais equipos de fútbol italianos e dono de varios medios de comunicación, destapábase cunhas declaracións que demostran o seu calado intelectual: “a esquerda non ten gusto nin para as mulleres”. Sinalaba que, cando falaba no Parlamento, ollaba as bancadas e se daba conta que as mulleres dos partidos de dereitas eran máis guapas. Se, como din as enquisas, acaba saíndo presidente, cando menos non faltarán titulares nos próximos meses.

Xoves, 10 de abril de 2008

Coa excusa do centenario do pasamento de Manuel Curros Enríquez, e concretamente da conferencia que ao respecto pronunciará mañá no Casiño de Carballo, ás 20.30 horas, Francisco Rodríguez, aproveitamos esta semana para repasar a súa figura. Hoxe deixamos aquí unha breve escolma con algúns dos seus versos.

Primeiramente, un dos seus poemas máis coñecidos e valorados, O Maio: 

Aquí ven o maio
de frores cuberto…
puxéronse á porta
cantándome os nenos;
i os puchos furados
pra min estendendo,
pedíronme crocas
dos meus castiñeiros.
 
Pasai, rapaciños,
calados e quedos,
que o que é polo de hoxe
que darvos non teño.
Eu sónvo-lo probe
do pobo gallego:
¡Pra min non hai maio,
pra min sempre é inverno!…

 
Cando eu me atopare
de donos liberto
i o pan non me quiten
trabucos e préstemos,
e como os do abade
frorezan meus eidos,
chegado habrá estonces
o maio que eu quero.

 
¿Queredes castañas
dos meus castiñeiros?…
Cantádeme un maio
sin bruxas nin demos;
un maio sin segas,
usuras nin preitos,
sin quintas, nin portas,
nin foros, nin cregos.

Outros dos seus poemas máis recoñecidos son os que dedicou a Rosalía de Castro, tanto o que figurou na postal que conmemora a súa visita á tumba da poetisa, como estoutro, para nós o máis fermoso: 

A musa dos pobos
que vin pasar eu,
comesta dos lobos, 
comesta se veu…
Os ósos son dela 
que vades gardar.
¡Ai, dos que levan na frente unha estrela! 
¡Ai, dos que levan no bico un cantar!

E, para rematarmos a escolma, sendo Curros como foi un home que se destacou polo seu anticlericalismo (deixou, entre outras, unha frase lapidaria:”E Dios dixo: se eu fixen tal mundo, que o demo me leve”), non podiamos deixar de amosar parte da súa poesía neste senso, en concreto un fragmento do seu libro O divino sainete no que caricaturiza á xerarquía eclesiástica devorando aos defensores da patria:

Entrei no vagón, e diante
de min presentouse a escena
máis atroz e repugnante.
Montón de frades noxentes,
obscenos, crasos, cebados,
de longas uñas e dentes,
con rudo renxer de moas
botan a parva, engulindo
cal torpes serpentes boas. (…)
-¿Quere acompañar? Sen gana
cómeselle esto. -¿E que é eso?
-Un pouco de carne humana.
Mesmo de xunto á rileira,
nunca saio sen un toro
de Murguía na fiambreira.
-Mercé, non levo apetito.
-Matámolo a paus nantronte,
¡élle un bocado exquisito! (…)
I así, pra min estendendo
anacos do seu almorzo
todos fóronme ofrecendo
con crianza e fidalguía
talladas de Oxea, Vicetto,
Lamas, Pondal, Rosalía…
Mirando aqueles horrores,
vendo que trato merecen
os artistas e escritores,
suspirei con triste xesto,
“¡Pardiola! ¡Non paga a pena
de amar a patria pra esto!
Atento Añón ó meu dito,
-Ten conta -observou-, ten conta
con non alzares o grito;
que se esta xente soubera
quen es ti, que a censuras…
¡non che arrendo a que che espera!
¿Coidabas outra caricia
obter da que obtemos todos,
dos críticos de Galicia?
Pois, meu amante, vai vendo…
-e Añón amosoume un frade
que ía os meus ósos roendo.

En fin, Curros dá moito de si. Se queredes profundizar e ler máis, deixámosvos este enlace para verdes unha escolma maior dos seus versos. Boa lectura.

Mércores, 09 de abril de 2008

Onte abordabamos a figura de Manuel Curros Enríquez dende unha perspectiva literaria, referíndonos á súa obra. Hoxe repararemos na súa faceta máis humana, máis comprometida. E é que dos tres grandes do rexurdimento, Curros foi quizais o máis activo socialmente.

Curros foi, nos primeiros tempos, un home alleo ideoloxicamente á Galiza, comprometido co ideal republicano, liberal, un home que cría no progreso e nos avanzos técnicos, na liberdade e na separación total entre Igrexa e Estado. Era Curros republicano, anticlerical e anticaciquil.

Foi na etapa da Primeira República española cando se conformou ideoloxicamente Curros, e polos seus principios será polos que traballe e loite nos seus comezos. Mais o paso do tempo, o feito de irse topando día a día coa realidade dun estado español centralista, fixo que Curros fose co tempo tomando consciencia do país, e acabaría tomando parte do movemento prenacionalista, do mesmo movemento que liderarían Manuel Murguía e Alfredo Brañas.

O seu activismo ideolóxico e social tróuxolle os seus problemas, pois coa caída da República e a chegada da Restauración acabaría perdendo o seu posto de traballo e tería logo outros problemas nos sucesivos xornais nos que foi colaborando. Ao final, Curros optaría por coller o camiño da emigración cara Cuba, onde viviría o proceso de independencia desta illa con respecto a España.

Curros morrería no 1908. Sen abandonar nunca o seu ideal republicano, acabou comprometido coa súa terra natal (na que pouco tempo viviu, xa que estivo moito tempo en Cuba, os últimos catorce anos da súa vida, e outros moitos anos en diversas partes do estado español), coa súa lingua, e incluso co antiimperialismo, que se materializaría especialmente no poema que dedicou a Rosalía de Castro na visita que fixo á súa tumba.

Curros foi enterrado na Coruña, e o seu cadáver foi recibido por unha multitude de persoas. Curiosamente, foi enterrado co ritual católico, o que provocou o malestar de moitos contemporáneos que non o entenderon coñecendo o pensamento de Curros.