Luns, 28 de abril de 2008
É para ficar dunha peza. No número 13 da revista Longa Lingua publícase un interesante artigo de Iulen Urbiola Loiarte, director da Fundación Euskara Kultur Elkargoa, destinada á promoción do euskara en Navarra, un artigo que, para quen descoñeciamos a situación deste territorio, supón unha revelación incríbel nun estado que algúns deron en chamar de dereito.
O citado artigo, que leva por título Navartheid, céntrase en analizar a situación legal da lingua euskara no territorio navarro, onde unhas cento vinte mil persoas se declaran vascofalantes. Se nós consideramos mala a nosa situación legal en canto ao idioma (que o é), a do euskara en Navarra, á luz deste artigo, debe ser considerada nefasta.
E é que os supostos dereitos de igualdade e non discriminación legal levan un golpe na súa liña de flotación. A lei que regula a promoción da lingua vasca en Navarra non é aplicábel por igual en todo o territorio, isto é, non todas as persoas de Navarra teñen igualdade de dereitos. Semella incríbel, mais é así.
Acontece que no norte, a chamada zona vascófona, os cidadáns e cidadás teñen dereito a usar calquera das dúas linguas (castelán e vascuence) nas súas relacións coa administración e a seren atendidos/as na mesma lingua. No ensino pódese escoller a lingua vehicular.
Pero segundo baixamos polo mapa, atopámonos coa chamada zona mixta, que é o territorio máis curto de extensión pero máis poboado (inclúe a capital), lugares onde a persoa pode escoller a lingua na que dirixirse á administración, mais xa non ten dereito a ser atendido na lingua que escoller.
E logo chegamos á zona sur de Navarra, a máis extensa territorialmente, onde xa se roza o esperpento, pois calquera persoa pode dirixirse en vascuence á administración, mais esta poderá requirirlle a tradución. Isto é, os cidadáns e cidadás poden intentar seren atendidos/as en vascuence, mais as garantías de éxito non existen. No que toca ao ensino, non se garante o dereito ao ensino en vascuence, vinculándoo á demanda, o que na práctica implica que só se pode estudar en euskara no ensino privado.
Esta situación aberrante conta co aplauso das dúas forzas de ámbito estatal, que controlan o parlamento navarro. Dende o Partido Socialista de Navarra falan dun “bilingüismo parcial ou zonal” [non sabemos se harmónico...] froito do pacto constitucional, sinalan que ao seu xuízo “o vascuence alcanzou a normalización en Navarra” e por iso consideran que están superados conceptos como o de normalización lingüística. Unión del Pueblo Navarro (a marca na zona do Partido Popular) considera que non cabe comezar a falar de normalización lingüística en tanto non haxa normalidade democrática (para entendérmonos, ETA como a eterna excusa) e recóllese, coma decote, nas boas palabras, afirmando apostar pola promoción do vascuence.
O dito. Cando xa pensabamos que a situación legal do galego era para botarse a tremer, atopámonos con realidades aínda máis escandalosas. Para aprofundar información na rede, aconsellamos o artigo publicado por Iulen Urbiola Loiarte na edición dixital do xornal Deia, titulado Idiada, e que trata esta cuestión.
Comentarios Recentes